انگل‌شناسى پزشكى

کاربرد کلروکین در درمان سندرم متابولیک

متن زیر ترجمه خبری است که مدتی قبل برای خبرنامه انجمن انگل‌شناسی آماده کردم و در آخرین شماره آن چاپ شده است. ذکر آن در اینجا هم شاید خالی از فایده نباشد.
کلروکین که برای دهها سال در درمان مالاریا بکار میرود ممکن است با مجموعه‌ای از عوامل خطر قلبی-عروقی موسوم به سندرم متابولیک مقابله کند. داروی کلروکین در دوزهای پایین توانسته‌است علایم سندرم متابولیک را در موشها و نیز در مطالعه کوچکی شامل نمونه‌های انسانی برطرف کند. این یافته را محققین در شماره نوامبر ژورنال متابولیسم سلول Cell Metabolism منتشر کرده‌اند.
دکتر کلی سمنکوویچ Clay Semenkovich نویسنده اصلی این مقاله و استاد دانشکده پزشکی دانشگاه واشنگتن می‌گوید که این یافته مثال خوبی در این مورد است که گاهی مطالعه یک بیمار نادر می‌تواند موجب فهم و بینش غیرمنتظره ما درباره مسایل بهداشتی دیگری شوند که انسانها زیادی را مبتلا کرده است.
در حدود یک جهارم افراد بزرگسال آمریکایی دچار سندرم متابولیک هستند؛ مجموعه‌ای از خطرات بهداشتی که شامل تجمع چربی در ناحیه شکم ( چاقی مرکزی!)، سطح پایین کلسترول خوب در خون، بالابودن فشار خون، تری‌گلیسیرید و قند خون می‌گردد. افرادی که دارای حداقل سه تای این علایم باشند، مبتلا به سندرم متابولیک شناخته می‌شوند. این شرایط قویاً با آترواسکلروزیس (atherosclerosis) یا تصلب شرایین همراه است و یک عامل خطر قوی برای ایجاد دیابت و مرگ زودرس ناشی از بیماری قلبی است.

دکتر کلی سمنکوویچ می‌گوید که ما درباره سندرم متابولیک که بسیار شایع است چیز زیادی نمی‌دانیم. شرایط متفاوت تمایل به همگرایی دارند و تابحال برای یکپارچه کردن این مشکلات ظاهراً جدا از هم، روشی مشخص نبوده است.
دانشمندان مطمئن نیستند که آیا هریک از این ۵ فاکتور به تنهایی خطری برای تصلب شرایین هستند و یا اینکه عامل دیگری همچون مقاومت به انسولین وجود دارد که آنها را به هم پیوند می‌دهد. بخشی از پاسخ به این سوال از منبعی غیرمنتظره رسیده است.
از دیرزمان معلوم شده بود که کودکان مبتلا به یک بیماری ارثی بسیار نادر موسوم به آتاکسی تلانژیکتازیا ataxia telangiectasia می‌توانند به شکل غیرمعمولی از دیابت مبتلا شوند. این بیماری بوسیله ژنی جهش‌یافته به نام ATM ایجاد می‌شود و افرادی با یک نسخه از آن هم در خطر بیشتر ابتلا به بیماری قلبی قرار می‌گیرند. این ژن می‌توان نقطه اتصال و یکپارچگی فاکتورهای منفرد و جداگانه‌ای باشد که به سندرم متابولیک ختم می‌شوند. اما جالب‌تر آنکه دوزهای پایین داروی ضد مالاریای کلروکین علایم سندرم متابولیک را بهبود بخشید و تصلب شرائین را کاهش داد. کلروکین در مطالعات آزمایشگاهی روی موشها نشان داده است که باعث فعال‌تر شدن ژن ATM را می‌شود. از این دارو در درمان بیماریهای التهابی مزمن همچون آرتریت روماتوئید و لوپوس استفاده می‌شود و بسیاری از صاحب‌نظران سندرم متابولیک را به عنوان یک بیماری التهابی مزمن می‌شناسند. این دارو در دوزهای پایین روی تعداد معدودی انسان مبتلا به سندرم متلابولیک نیز موثر بود. این تیم تحقیقاتی با پشتیبانی مالی انستیتوی ملی بهداشت آمریکا در حال انجام یک کارآزمایی بالینی برای مشاهده اثرات دوزهای پایین کلروکین در انسانهای مبتلا به این بیماری است.
دکتر رابرت اکل Robert Eckel استاد دانشگاه کلرادو و رئیس قبلی انجمن قلب آمریکا می گوید که برای بیش از دو دهه توانایی داروهای ضدمالاریا از جمله کلروکین در بهبود فعالیت انسولین شناخته شده است اما اين توانايي جديد به مکانیسم دیگری مربوط می‌باشد. اكل تاكيد می‌‌كند که این یافته جنبه مقدماتی دارد و اینکه بی‌خطری این رده از داروها باید مورد بررسی قرار گیرد. دکتر کلی سمنکویچ نیز این نظر را تایید می‌کند و می‌افزاید «این بدان معنی نیست که میردم به پزشک مراجعه کنند و بخواهند که برای سندرم متابولیک تحت درمان کلروکین قرار گیرند؛ معهذا این موضوع باعث بحث‌های مهمی شده است. این یافته می‌تواند یکی از اولین راهها برای ارائه توضیحی واحد و یکپارچه برای چیزی باشد که جمعیت زیادی را مبتلا کرده است». درمان فعلی برای سندرم متابولیک محدود به درمانهایی می‌شود که بطور جداگانه متوجه هریک از اجزاء این مجموعه عوامل مثلاً فشار خون بالا می‌گردد.
Ref: http://www.healthday.com/Article.asp?AID=535955